Menu

Sluiten

Bijzonder: Milieudefensie wint rechtzaak over het klimaat van Shell

Naomi de Ridder - 27 May 2021

Milieudefensie vindt dat Shell zijn CO2-uitstoot sneller moet terugdringen om de klimaatdoelen van Parijs te halen. De rechtbank is het hiermee eens. De olieconcern moet onmiddelijk beginnen, ook als het in hoger beroep gaat. Deze uitspraak is uniek: nooit eerder verplichtte een rechter een groot oliebedrijf om meer actie te ondernemen tegen de uitstoot van broeikasgassen.

1,6 miljard ton CO2

De rechtzaak kwam in december 2020 al voor de rechter. Milieudefensie en zes andere organisaties waaronder Greenpeace en de Waddenvereniging vinden dat het bedrijf zich harder moet inspannen om zijn CO2-uitstoot terug te brengen. 

Want niet alleen de productie van de producten die Shell aanbiedt is vervuilend, ook het gebruik ervan zorgt jaarlijks voor een uitstoot van 1,6 miljard ton CO2. Ter illustratie: dat is ongeveer 3 procent van de wereldwijde CO2-uitstoot en negen keer zoveel als de jaarlijkse uitstoot van Nederland in zijn geheel.

Milieudefensie en de andere organisaties stelde dat Shell op de hoogte is dat het met zijn uitstoot een groot gevaar veroorzaakt, namelijk klimaatverandering, maar desondanks weinig doet om dat te voorkomen. Dat betekent dat Shell handelt in strijd met de Nederlandse wet en de rechten van de mens op leven en een gezond gezinsleven, stelt Milieudefensie.

Ernstige bedreiging voor gezondheid en mensenrechten

De rechter gaf de milieuorganisaties daarin gelijk en oordeelde dat de omvang van de uitstoot een ernstige bedreiging vormt voor de gezondheid en mensenrechten van inwoners van Nederland en het Waddengebied. Volgens de rechtbank moet Shell meer doen om zijn steentje bij te dragen in de strijd tegen klimaatverandering. Wat het bedrijf op dit moment doet is niet voldoende, omdat de invloed die Shell kan uitoefenenen en de middelen dat het bedrijf daarvoor ter beschikking heeft te groot zijn.

Met de uitspraak verplicht de rechter het bedrijf om zijn uitstoot van broeikasgassen in 2030 met 45 procent te hebben teruggebracht ten opzichte van 2019. Dat geldt zowel voor de uitstoot die het bedrijf zelf veroorzaakt met de productie, maar ook voor die van zijn leveranciers en klanten. Daarmee moet Shell onmiddellijk beginnen, ook als het bedrijf in hoger beroep gaat. 

Eigen verantwoordelijkheid nemen

Shell verdedigde zichzelf in de rechtbank door te zeggen dat het bedrijf zich wel degelijk aan het Klimaatakkoord van Parijs houdt, maar dat het niet in zijn eentje verantwoordelijk kan zijn voor de energietransitie. Dat is de overgang van fossiele naar hernieuwbare grondstoffen.

“Dat hoeft ook helemaal niet”, oordeelde de rechter. “Ook staten, andere bedrijven en burgers zijn daar verantwoordelijk voor.” Maar het feit dat ook anderen verantwoordelijkheid dragen, ontslaat Shell niet van de verplichting zijn eigen verantwoordelijkheid te nemen.

Ook zou het voorbarig zijn om verdergaande acties te verwachten van het bedrijf. Want volgens Shell is de energietransitie pas net begonnen en zal de wereld nog heel lang behoefte hebben aan olie en gas. Stoppen met het leveren van die producten zou geen zin hebben omdat andere bedrijven de productie onmiddellijk zouden overnemen. Ook daar was de rechter het niet mee eens. “Ook andere bedrijven, staten en eindgebruikers zullen hun CO2-uitstoot terug moeten brengen.”

De uitspraak kan verstrekkende gevolgen hebben voor het bedrijf, want het zal grenzen stellen aan de (fossiele) groei van Shell. Zo zal het bedrijf nieuwe investeringen in het winnen van olie en gas moeten nalaten en de productie en verkoop daarvan beperken. Dat zijn grote offers, erkende de rechter vandaag, “maar ze wegen op tegen het zwaarwegende belang dat wordt gediend met het tegengaan van gevaarlijke klimaatverandering”, aldus de rechter.

Uniek

De uitkomst van de rechtzaak is uniek. Het gebeurde nooit eerder dat een rechter een groot oliebedrijf verplichtte om meer actie te ondernemen tegen de uitstoot van broeikasgassen. In het verleden waren het vaak overheden die door milieuorganisaties voor de rechter werden gesleept. Ook gingen eerdere rechtzaken waarin bedrijven werden aangeklaagd vooral om de schade die al was aangericht, nu wordt Shell op de voorhand verplicht om meer maatregelen te nemen.

Klimaataanpak in een stroomversnelling

Dat Shell deze verplichting door de rechter krijgt opgelegd, toont aan dat CO2 reductie via de rechter kan worden afgedwongen. Dat kan grote gevolgen hebben voor andere fossiele bedrijven of ondernemingen met een hoge CO2-uitstoot. "De groene golf die vandaag in Den Haag is begonnen zal door bestuurskamers over heel de wereld gaan", zegt Donald Pols, directeur Milieudefensie in een persconferentie achteraf. "Vanaf vandaag zijn klimaatrechtszaken een risico voor alle grote vervuilers in de wereld. Mijn oproep aan deze bedrijven is wacht niet tot je voor de rechter moet verschijnen, maar onderneem actie in een ambitieus en rechtvaardig klimaatbeleid."

Ook Roger Cox, de advocaat die de rechtszaak voerde namens de organisaties gelooft dat de uitspraak grote gevolgen zal hebben voor andere bedrijven. "Door dit vonnisk an de klimaataapak in een stroomversnelling raken. Dat is nodig want de komende tien jaar zijn erg belangrijk bij het tegengaan van gevaarlijke klimaatverandering."

Shell heeft aagegeven in hoger beroep te gaan tegen het vonnis

Bron: Change Inc. | Beeld: AdobeStock

Deel dit artikel